Extreem Tekenen

Proefjes voor kinderen thuis: doe ze allemaal twee keer

Proefjes voor kinderen

Keukenwetenschap, twee keer gedaan

Makkelijke proefjes met spullen die je al in huis hebt. Doe elk proefje eerst op het scherm in Extreem Tekenen (Extreme Drawing), waar niets gemorst wordt en je het zo vaak kunt herhalen als je wilt, en daarna echt aan de keukentafel, samen met een volwassene.

  • 4 tot 10 jaar
  • Spullen uit huis
  • Echte veiligheidstips
Geschilderde illustratie: de schilder, met een veiligheidsbril op zijn baret, bekijkt een fles die gestreept overschuimt, met rodekoolsap in roze en groene glazen en bruisende baking soda.

Eerst op het scherm, dan echt

In Extreem Tekenen gedraagt het papier zich als echt papier, en de proefjes dus ook. Zeep duwt de kleuren echt over de melk, schimmel groeit alleen waar eten ligt, en rodekoolsap volgt de echte kleurenkaart van roze tot groen. Op het scherm kan je kind voorspellen, proberen, ongedaan maken en opnieuw proberen, in een paar seconden, zonder morsen en zonder wachten.

Dan komt het leukste: het echt doen. Elke pagina hieronder heeft een volledig recept voor de keuken, met een lijstje spullen, stap-voor-stapuitleg, veiligheidstips en opruimen, en een uitleg voor kinderen en een voor volwassenen. Als je allebei doet, zie je wat het scherm goed doet, en wat alleen echte melk, echt schuim en een echte geur je kunnen leren. Precies goed voor een regenachtige woensdagmiddag.

Deel 1

Scheikunde in de keuken

Meng twee dingen en je krijgt iets nieuws: een gas, een kleur, een bruine vlek die niet meer weggaat.

Geschilderde illustratie: uit een fles op een dienblad komt een dikke schuimslang met roze, gele, blauwe en witte strepen; de schilder met veiligheidsbril leunt verbaasd achterover.

Olifantentandpasta

Een warme, gestreepte schuimslang stroomt uit een fles. Echt: de veilige versie met 3% waterstofperoxide, ingeschonken door een volwassene.

Geschilderde illustratie: de schilder wijst naar een goudbruin hart en een ster die na het strijken op het papier verschenen zijn, met een strijkijzer, een halve citroen en een wattenstaafje.

Geheimschrift met citroensap

Schrijf met citroensap, laat het verdwijnen en haal het bruin terug met het strijkijzer. Echt: met de föhn, of een volwassene met een strijkijzer.

Deel 2

Levende dingen en tijd

Schimmel, zaadjes en gist leven, en ze nemen de tijd. In de app spring je vooruit; in het echt zie je het dag na dag gebeuren.

Geschilderde illustratie: de schilder tuurt door een vergrootglas naar brood en een aardbei met pluizige schimmelplekjes, naast een kalender met drie dagen doorgestreept.

Schimmel op brood

Laat eten liggen, tik op 3 dagen wachten, en er bloeien pluizige schimmelplekken op. Zout houdt ze weg. Echt: brood in dichte zakjes.

Geschilderde illustratie: de schilder sproeit water op tuinkers die in de vorm van een hart opkomt op vochtig keukenpapier, met een zakje zaad en losse zaadjes.

Tuinkers kweken

Zaadjes kiemen alleen zolang ze vochtig zijn, en verwelken als ze uitdrogen. Tuinkerszaad zit in de volledige versie; chiazaad uit de Keuken kiemt ook.

Geschilderde illustratie: de schilder met ovenwanten ruikt aan een goudbruin brood, met een bal deeg, een deegroller, een kommetje gist en een krakeling.

Brood bakken met gist

Bloem en water worden deeg, gist laat het rijzen als het warm is, en de oven bakt een goudbruine korst.

Deel 3

Veranderingen en mengsels

Hier ontstaat niets nieuws, maar dingen bewegen, scheiden en ontsnappen op verrassende manieren: gas dat uit een vloeistof spuit, kleuren die uit elkaar rennen, olie die weigert te mengen.

Geschilderde illustratie: uit een colafles op het gras spuit een hoge fontein van schuim omhoog als de pepermuntjes erin vallen; de schilder met veiligheidsbril staat er lachend naast.

Cola en mentos

Een colafontein die plakkerige druppels laat regenen, en de mieren komen op de suiker af. Echt: buiten, met een veiligheidsbril.

Geschilderde illustratie: de schilder raakt een schaaltje melk aan met een wattenstaafje met zeep, en rode, blauwe, gele en groene kleurstof kolkt naar buiten.

Magische melk

Kleurstof blijft op melk liggen tot een tikje zeep het laat wegschieten en wervelen. Vijf dingen uit de keuken.

Geschilderde illustratie: de schilder schudt een pot, naast een pot met goudgele olie op blauw water, een pot romige mayonaise, een eidooier en mosterd.

Olie en water mengen

Olie drijft en scheidt zich af, maar geklopt met eidooier blijft het samen als mayonaise.

Geschilderde illustratie: papierstroken en een koffiefilter staan in glazen water, en zwarte stiftstippen zijn uitgelopen in blauwe, roze en gele banden; de schilder kijkt toe.

Papierchromatografie

Een druppel water op een zwarte stiftstip loopt uit tot ringen van blauw, roze en geel.

Zo kies je: op leeftijd en op troep

Elk kind is anders, dus zie dit als startpunt. Jongere kinderen genieten van het moment dat er iets gebeurt; oudere kinderen kunnen één ding tegelijk veranderen en vergelijken. Wat je ook kiest: de versie op het scherm werkt op elke leeftijd, en bij de echte versie is er altijd een volwassene in de buurt.

4 tot 6 jaar (kleuters, groep 1–2)

Kort, kleurrijk en veilig om aan te komen: magische melk, tuinkers kweken, de vulkaan met azijn en baking soda.

6 tot 8 jaar (groep 3–5)

Met een voorspelling en een tweede poging: rodekoolsap, geheimschrift, brood bakken, olie en water.

8 tot 10 jaar (groep 5–7)

Eerlijke tests en een logboek per dag: de schimmelzakjes, chromatografie, de hoogte van cola en mentos.

Weinig of veel troep

Bijna niks: magische melk, geheimschrift, dichte schimmelzakjes. Pak een dienblad: olifantentandpasta, de vulkaan. Alleen buiten: cola en mentos.

Geschilderde illustratie: de schilder zet een dichte fles bleekwater weg op een hoge plank, de azijn staat op een andere plank, naast een open raam.

Sommige dingen blijven op het scherm

In de app kun je ook papier in brand steken, de zon bundelen met een vergrootglas, en zien wat er gebeurt als bleekmiddel azijn raakt. Die blijven alleen op het scherm: op deze site staan er nooit echte instructies voor. In plaats daarvan leggen de veiligheidspagina’s uit wat je zag, waarom het gevaarlijk is en wat je doet als het thuis ooit gebeurt.

Vragen over de proefjes

Wat zijn makkelijke proefjes voor kinderen thuis?

Magische melk, rodekoolsap, geheimschrift met citroensap en de vulkaan van azijn en baking soda gebruiken allemaal spullen uit de keukenkast en duren minder dan een half uur. Elke pagina hier heeft het volledige recept en de veiligheidstips.

Bij welke proefjes is een volwassene nodig?

Bij allemaal moet er een volwassene in de buurt zijn, en bij sommige doet die een stap zelf: de waterstofperoxide schenken bij olifantentandpasta, het hete water bij rodekoolsap, de warmte bij geheimschrift, en buiten de mentos in de cola laten vallen.

Waarom eerst een proefje op het scherm doen?

Op het scherm kunnen kinderen in een paar seconden voorspellen, proberen, ongedaan maken en herhalen, zonder morsen en zonder dagen op schimmel te wachten. De echte versie wordt dan een controle: doet de echte melk wat het scherm liet zien?

Zijn deze proefjes ook geschikt voor in de klas?

Ja. Laat het proefje eerst op het digibord zien, laat de klas voorspellen en doe het daarna echt. Ze passen bij natuur en techniek (kerndoel 42) en in Vlaanderen bij wereldoriëntatie, wetenschap en techniek. Op de pagina voor leerkrachten vind je meer.

Begin in het tabblad Proefjes

Giet wat melk, druppel er kleur in en raak het aan met zeep. Kies daarna een proefje om echt te doen.