Wasco en ecoline: de techniek met waskrijt en waterverf

Schildertechniek

Schilder eroverheen en de verborgen tekening verschijnt

Teken met waskrijt (wasco) en schilder er ecoline of waterverf over. De verf trekt in het kale papier, maar parelt op het waskrijt, want was stoot water af. Een tekening in wit waskrijt blijft onzichtbaar tot de verf hem laat zien, als een geheime boodschap.

Speel in je browser Zelf echt doen

Vanaf 3 jaar
20 minuten
Weinig rommel

Geschilderde illustratie: de schilder strijkt blauwe waterverf over papier, en er komen een witte waskrijtvis en belletjes tevoorschijn.

In het kort

Leeftijd

Vanaf 3 jaar

Tijd

20 minuten

Rommel

Weinig

Volwassene nodig

Alleen om water en verf klaar te zetten

Je hebt nodig (kosten)

Waskrijt (met een witte), ecoline of waterverf, papier: goedkoop

Op het scherm / echt

Allebei

Wat je maakt

Een schilderij met lijnen van waskrijt die door de verf heen stralen: vissen onder een blauwe zee, een spinnenweb in een donkere nacht, of een geheime boodschap die pas verschijnt als iemand eroverheen schildert. Op Nederlandse en Vlaamse scholen heet het wasco en ecoline, naar een bekend merk waskrijt en een bekend merk vloeibare waterverf. Elders heet het ‘wax resist’ of ‘crayon resist’: het is dezelfde techniek.

In Extreem Tekenen

Waskrijt (tekenbalk): teken met welke kleur je wilt. Het witte waskrijt zit er precies hiervoor: een bijna onzichtbare tekening van was.
Waterverf (tekenbalk): schilder eroverheen. De verf parelt op de was en pakt er nauwelijks, dus de lijnen van het waskrijt schijnen erdoorheen en de witte tekening verschijnt.
Andere natte dingen over waskrijt: Inktdruppels (Knutselen) worden ook door de was tegengehouden; druppels Water worden door de vezels met was weggeduwd; en Druppels bleekmiddel (Badkamer) laten de kleur rond een lijn waskrijt verbleken, maar niet eronder.
Tijd → In de oven bakken. Het waskrijt smelt in het papier tot een gladde, diepe kleur, en het papier wordt een beetje doorschijnend waar de was erin is getrokken.

Probeer ook: zeep die verf tegenhoudt. Een druppel Afwasmiddel (Proefjes) laat zeep in het papier achter waar de waterverf omheen gaat, net als bij was. Kleurpotloden bevatten ook een beetje was, dus die houden de verf een beetje tegen. Dit is allemaal gratis; het stuk zeep (Badkamer) zit in de volledige versie.

Speel in je browser

Geschilderde illustratie: de schilder zet een regenboog in waterverf die uitloopt in nat papier, met waskrijtjes, stiften, een verfdoos en een regenboogtekening van een kind.

Echt doen

Zo doe je wasco en ecoline

Je hebt nodig

Wit papier, hoe dikker hoe beter (tekenpapier of aquarelpapier)
Waskrijt, met een witte erbij (oliepastels werken ook)
Ecoline of waterverf, lekker waterig aangelengd
Een grote zachte kwast, een pot water en wat keukenpapier

Stap voor stap

Teken met waskrijt
Druk hard: een dikke laag was houdt de verf het best tegen. Lichte, krasserige lijntjes laten wat verf door.
Verstop een geheim
Teken of schrijf iets met het witte waskrijt. Kijk er van opzij naar: je ziet alleen een zacht glanzend spoor.
Maak dunne verf
Waterige verf werkt veel beter dan dikke verf, want dikke verf dekt de was gewoon af.
Schilder over alles heen
Haal de kwast over het hele vel. Niet schrobben over het waskrijt.
Kijk hoe het verschijnt
De verf trekt zich terug van de was en de tekening springt eruit. Dep druppeltjes verf van het waskrijt met keukenpapier.
Plat laten drogen
Laat het plat drogen; dik papier trekt minder krom.

Variaties om te proberen

Lampion voor Sint-Maarten

Teken sterren, een maan of een patroon in waskrijt op stevig papier, schilder er ecoline over en maak er na het drogen een lampion van voor 11 november. Een klassieker in groep 1 tot en met 4.

Spinnenwebben in de herfst

Webben en bladeren in wit waskrijt onder een donkere laag ecoline: de herfstklassieker op de basisschool.

Geheime boodschappen

Schrijf een briefje in wit waskrijt en geef het met een kwast aan een vriendje. De woorden verschijnen terwijl hij of zij schildert.

Halloweennacht

Spoken, vleermuizen en een maan in wit en geel waskrijt, en daaroverheen een diepe laag paars of zwart.

Onder de zee

Vissen, schelpen en belletjes in fel waskrijt onder een blauwgroene laag.

Sinterklaas-surprise

Verstop een gedichtje of een naam in wit waskrijt op het inpakpapier: wie het pakje krijgt, mag het eerst met een kwast tevoorschijn schilderen.

In de app of op papier

Op het scherm

De verf parelt op elke vezel met waskrijt, elke keer weer. Je kunt ook laten zien wat water en bleekmiddel met waskrijt doen, en de tekening bakken zodat de was in het papier smelt. Alles voor deze techniek is gratis.

Op echt papier

Hoe goed het werkt, hangt af van hoe hard je drukte en hoe waterig de verf is. Op de was blijven druppeltjes verf liggen die je moet wegdeppen. Heel nat papier trekt krom; dik papier helpt.

Waarom de verf van het waskrijt glijdt

Waskrijt is gemaakt van was, en was en water mengen niet. De waterige verf glijdt van de was af en trekt in het papier eromheen, dus de tekening blijft fel.

Voor volwassenen. Paraffinewas is hydrofoob (waterafstotend): door de oppervlaktespanning van water kan het de vezels met was niet bevochtigen, dus parelt de waterverf en loopt hij weg naar het kale, zuigende papier. Een dikke laag was sluit de vezels af; lichte streken bedekken alleen de bolle bovenkant van het papier, zodat er verf in de dalletjes ertussen komt. Hetzelfde principe zit achter batik (hete was op stof) en versierde paaseieren met was, en zeep in het papier houdt verf om een vergelijkbare reden tegen.

Probeer hierna: wat denk je dat er gebeurt?

Kleurpotlood of waskrijt?

Houdt een kleurpotlood de verf net zo goed tegen als waskrijt?

Dikke verf?

Wat gebeurt er als je dikke plakkaatverf gebruikt in plaats van ecoline?

Een kaars?

Werkt het als je met een kaars (niet aangestoken) over papier wrijft, net als met wit waskrijt?

Hard of zacht?

Welke geheime boodschap komt beter tevoorschijn: een die hard is ingedrukt of een die licht is getekend?

Voor leerkrachten

In de klas

Wasco en ecoline is een vaste waarde bij kunstzinnige oriëntatie, al vanaf groep 1–2. Het past ook bij natuur en techniek, kerndoel 42: onderzoek doen aan materialen (welke materialen zijn waterafstotend en welke niet?). In Vlaanderen sluit het aan bij muzische vorming (beeld) en wetenschap en techniek. Het is een mooi eerste onderzoekje: welke tekenmaterialen laten water door, en welke houden het tegen?

Voor leerkrachten Op het digibord

Vragen van ouders

Wat is wasco en ecoline?

Zo noemen Nederlandse en Vlaamse scholen deze techniek: tekenen met waskrijt en er met vloeibare waterverf overheen schilderen. De naam komt van twee bekende merken. In het Engels heet het ‘wax resist’ of ‘crayon resist’.

Waarom werkt mijn wasco en ecoline niet?

Druk harder met het waskrijt en gebruik dunnere verf. Dunne lijntjes waskrijt en dikke verf zijn de meest voorkomende redenen dat de tekening verdwijnt.

Kan het ook met gewone waterverf?

Ja. Ecoline, waterverf uit een doosje of heel waterige plakkaatverf werken allemaal. Dikke verf dekt de was af in plaats van eraf te glijden.

Hoe schrijf je een geheime boodschap met wit waskrijt?

Schrijf hem op wit papier met wit waskrijt en druk hard. Geef hem aan een vriendje met een kwast en wat waterverf: als die eroverheen schildert, verschijnen de woorden.

Hoe maak je een lampion met wasco en ecoline?

Teken op stevig papier met waskrijt, schilder er ecoline over en laat het goed drogen. Rol het daarna tot een koker of plak het op een lampionvorm. Gebruik er een lampionstokje met een lampje in, geen echte kaars.

Verstop een tekening in wit waskrijt op het scherm

Teken met het witte waskrijt, schilder eroverheen en kijk hoe hij verschijnt. Bak hem daarna en zie de was in het papier smelten.

Speel in je browser Alle technieken