Krastekening maken: zelf kraspapier maken met kinderen

Tekentechniek

Kras het zwart weg en er verschijnt een regenboog

Kleur karton vol met fel waskrijt, verf er zwart overheen en laat het drogen. Kras met een tandenstoker en het zwart breekt in een dun lijntje weg, zodat de kleuren eronder tevoorschijn komen. De was houdt de verf tegen, dus die laat netjes los.

Speel in je browser Zelf echt doen

Vanaf 5 jaar
Een middag, met drogen
Geen pakket nodig

Geschilderde illustratie: de schilder krast met een houten stokje door zwarte verf, en er verschijnen een regenboograket, planeten en sterren.

In het kort

Leeftijd

Vanaf 5 jaar (jongere kinderen met een stomp stokje)

Tijd

20 minuten kleuren, 1 uur of langer drogen, 15 minuten krassen

Rommel

Weinig tot gemiddeld: eerst verf, dan zwarte kruimels

Volwassene nodig

Voor de verf en om de satéprikkers uit te delen

Je hebt nodig (kosten)

Waskrijt, karton, zwarte verf, afwasmiddel, een tandenstoker: geen pakket

Op het scherm / echt

Allebei

Wat je maakt

Je eigen kraskarton: een zwart vel dat overal waar je krast verandert in een sterrenregen, een stad bij nacht of een raket vol regenbooglijnen. Kraspapier uit de winkel werkt precies zo; dit kost je alleen waskrijt en verf.

In Extreem Tekenen

Waskrijt (tekenbalk): kleur een stuk vol met felle strepen. Het waskrijt blijft alleen op de bolle vezels van het papier hangen, dus ga er een paar keer overheen.
Verf (tekenbalk): verf alles zwart, over het waskrijt heen.
Tijd → 1 uur wachten. Verf uit de kwast is na ongeveer een uur hard. (Zwarte plakkaatverf uit de Verfemmer, tabblad Gereedschap, is in een paar minuten hard.)
Tabblad Knutselen → Prikken → Tandenstoker of Satéprikker (in de volledige versie): trek hem over het droge zwart. De punt breekt de verf langs een fijn lijntje, ongeveer een halve millimeter breed, tot op het waskrijt, en de kruimels vallen er vlak naast.

Probeer ook: de tandenstoker door de verf trekken terwijl die nog nat is. Dan ploegt hij een zachte geul in plaats van een strak lijntje. Vergelijk een kras over waskrijt met een kras over kaal papier: zonder was eronder is het zwart in het papier getrokken.

Speel in je browser

Geschilderde illustratie: de schilder strooit glitter op een ster van lijm, naast zout op een lijmlijn dat blauwe verf opzuigt, stickers, inktdruppelaars, een sjabloon en plakband.

Echt doen

Zo maak je een krastekening

Je hebt nodig

Dik wit karton (dun papier scheurt)
Waskrijt in felle kleuren (laat het zwart weg)
Zwarte plakkaatverf of acrylverf
Een paar druppels afwasmiddel
Een brede kwast
Iets om mee te krassen: een houten tandenstoker, een satéprikker, een opengebogen paperclip of een lege balpen
Kranten onder je werk

Stap voor stap

Kleur alles vol
Kleur het hele karton vol met waskrijt en druk flink. Strepen of vlakken in felle kleuren werken het best. Elk gaatje wordt straks een witte kras.
Maak het zwart klaar
Roer een paar druppels afwasmiddel door ongeveer twee eetlepels zwarte verf. Zonder afwasmiddel parelt de verf op de was.
Verf het zwart
Strijk er een gelijkmatige laag over. Schijnt er na het drogen nog kleur doorheen, doe dan een tweede laag.
Laat het helemaal drogen
Minstens een uur, een nacht is beter. Verf die nog zacht is, smeert uit in plaats van dat je erin krast.
Kras je tekening
Teken met de punt. Druk zacht voor dunne lijnen; gebruik de zijkant van een satéprikker voor brede vlakken.
Veeg de kruimels weg
Laat de zwarte schilfers op de krant vallen en vouw die dicht, zodat ze niet in het tapijt worden getrapt.

Variaties om te proberen

Vallende sterren

Kras bundels lijnen vanuit één punt. Regenboogwaskrijt onder zwart lijkt precies op een nachtlucht vol vallende sterren.

Halloween

Oranje, paars en groen waskrijt onder zwart: kras vleermuizen, een maan en spinnenwebben.

De ruimte

Een raket, planeten en sterren. Kras stipjes voor sterren ver weg en gebruik de zijkant van de satéprikker voor staarten van kometen.

Zonder verf

Kleur fel, en kleur er dan een dikke laag zwart waskrijt of oliepastel overheen. Kras daar doorheen. Minder rommel, maar je hebt sterke armen nodig.

In de app of op papier

Op het scherm

Drogen is één tik (1 uur wachten), en Ongedaan maken haalt een uitschieter weg. De kras is een strak lijntje, met de kruimels ernaast. Het waskrijt, de verf en het wachten zijn gratis; de tandenstoker en de satéprikker zitten in de volledige versie.

Op echt papier

Echt drogen duurt een uur of een nacht, en de verf heeft een beetje afwasmiddel nodig om op de was te blijven zitten. Maar echt karton heeft dat krassende geluid, de glimmende was onder het zwart, en een tekening die je op de koelkast kunt hangen.

Waarom de verf er in strakke lijntjes af gaat

Waskrijt is was, en was laat geen verf intrekken. De zwarte verf droogt dus als een dun velletje bovenop de was, en een scherpe punt kan dat eraf tillen.

Voor volwassenen. Was is hydrofoob: verf op waterbasis kan een laag was niet bevochtigen en trekt er niet in, dus droogt als een losse film die weinig grip heeft op de laag eronder. Het afwasmiddel is een oppervlakteactieve stof die de oppervlaktespanning van de verf verlaagt, zodat die zich over de was verspreidt in plaats van te parelen. Eenmaal droog is de film bros, en een harde punt drukt alle kracht op een heel klein oppervlak: de film barst langs de lijn en de was komt bloot. Kunstenaars noemen door een laag heen krassen naar een andere laag sgraffito (Italiaans voor ‘gekrast’).

Probeer hierna: wat denk je dat er gebeurt?

Eén laag of twee?

Wat krast mooier: één dunne laag zwart of twee?

Nat of droog?

Wat gebeurt er als je krast voordat de verf droog is?

Wit waskrijt eronder?

Lijkt het dan op gewoon papier, of glimt het meer?

Oliepastel in plaats van waskrijt?

Oliepastels zijn wasachtig en vettig. Werken ze hetzelfde?

Voor leerkrachten

In de klas

Een krastekening past bij kunstzinnige oriëntatie (lijn en contrast), en de natuurkunde erachter (was houdt water tegen) past bij natuur en techniek, kerndoel 42: onderzoek doen aan materialen, zoals welke materialen waterafstotend zijn. In Vlaanderen sluit het aan bij muzische vorming (beeld) en wetenschap en techniek. Kras een paar lijnen op het digibord om het idee te laten zien en laat de klas voorspellen wat het afwasmiddel verandert.

Voor leerkrachten Op het digibord

Vragen van ouders

Hoe maak je zelf kraspapier voor een krastekening?

Kleur dik karton vol met fel waskrijt, verf het met zwarte plakkaatverf waar een paar druppels afwasmiddel doorheen zijn geroerd, en laat het helemaal drogen. Kras daarna met een tandenstoker.

Waarom parelt mijn verf op het waskrijt?

Was stoot water af. Roer een paar druppels afwasmiddel door de verf zodat die zich verspreidt, en doe een tweede laag als de eerste droog is.

Waarmee kunnen kinderen krassen?

Een houten tandenstoker, een satéprikker, een opengebogen paperclip, een lege balpen of de achterkant van een penseel. Jongere kinderen gaan het best met de stompere spullen.

Kan ik een krastekening maken zonder verf?

Ja: kleur met fel waskrijt, kleur er een dikke laag zwart waskrijt of oliepastel overheen en kras daar doorheen.

Hoe heet een krastekening nog meer?

Kraskunst, kraspapier of kraskarton, en kunstenaars zeggen sgraffito: door de ene laag heen krassen zodat een andere laag zichtbaar wordt.

Kras een raket op het scherm

Kleur, verf het zwart, wacht in één tik een uur en kras. Maak daarna het echte kraskarton aan de keukentafel.

Speel in je browser Alle technieken