Extreem Tekenen

Vetbrand blussen: wat te doen, en nooit met water

Veiligheid

Als een pan met olie in brand vliegt

Gooi nooit water op een vetbrand: het water zakt onder de brandende olie, wordt in een flits stoom en slingert de brandende olie omhoog en naar buiten. Een volwassene zet in plaats daarvan het vuur uit en doet een deksel op de pan. Kinderen gaan weg en roepen om hulp.

Wat te doenBekijk het veilig op het scherm
  • Alleen op het scherm
  • Geen proefjesinstructies
Geschilderde illustratie: de schilder zet rustig het vuur uit onder een koekenpan met het deksel erop, met een vochtige theedoek ernaast.

Als een pan in brand vliegt

Wat je ziet in Extreem Tekenen, en waarom het in het spel zit

In Extreem Tekenen (Extreme Drawing) branden olie, boter en kaarsvet zoals de echte dingen. Zijn ze eenmaal heter dan hun brandpunt, dan houden ze zelf een vlam brandend op hun eigen brandstof, zelfs op nat papier of drijvend op water. Een plas brandt langzaam op, net als een echte plas olie.

Laat je water op een brandende plas vallen, dan zakt het water eronder, wordt in een flits stoom en gooit de brandende olie omhoog en naar buiten in een vuurbal. De druppels komen nog brandend neer, ergens anders op het vel. Meteen legt het spel rustig uit: ‘Water op brandende olie wordt in één keer stoom en gooit de brandende olie omhoog! Vliegt een pan in brand, roep dan een volwassene: die doet er een deksel op en zet het vuur uit. Nooit water gebruiken.’

Wat het vuur op het scherm wel dooft, is hetzelfde wat het in het echt dooft: iets dat plat over de vlammen ligt en de lucht weghoudt. Een vochtig stuk keukenpapier verstikt het, terwijl een droog stuk gewoon ook vlam vat.

Waarom laat je het überhaupt zien? ‘Nooit water op een vetbrand’ is een regel die bijna iedereen kent en weinig mensen kunnen uitleggen. Een echte vetbrand kun je kinderen niet veilig laten zien, maar op papier dat niet echt is, zien ze waarom de regel bestaat. Niets in het spel of op deze pagina vertelt iemand hoe je er een begint.

Bekijk het veilig op het scherm
Geschilderde illustratie: de schilder ruikt aan een citroen achter een aanrecht met ketchup, mosterd, honing, een ei, olie, boter, bloem, zout, hagelslag en een deegroller.

Waarom water het erger maakt

Water kookt bij 100 °C, maar olie kan veel heter worden voordat hij vlam vat, en brandende olie is nog heter. Water is zwaarder dan olie, dus een scheut water zakt meteen naar de bodem van de pan, onder de brandende olie. Daar kookt het in een fractie van een seconde. Water dat stoom wordt, neemt ruim duizend keer zo veel ruimte in, dus de stoom spuit omhoog en neemt de brandende olie mee als een nevel van piepkleine druppeltjes. Zo verspreid brandt de olie in één keer: een steekvlam die tot aan het plafond kan komen, en tot iedereen die in de buurt staat.

Een deksel werkt om de omgekeerde reden. Vuur heeft brandstof, warmte en zuurstof nodig (de branddriehoek). Het deksel houdt de zuurstof weg, het fornuis uitzetten stopt de toevoer van warmte, en door het deksel erop te laten, krijgt de olie tijd om af te koelen tot hij niet meer opnieuw kan ontbranden.

Voorkomen is makkelijker dan blussen:

  • Laat een pan met olie op het vuur nooit onbeheerd staan.

  • Houd kinderen uit de buurt van het fornuis als je bakt of frituurt, en draai de stelen van pannen naar binnen.

  • Verhit olie rustig; begint hij te roken, zet het vuur dan lager of uit.

  • Houd een passend deksel binnen handbereik, en overweeg een blusdeken in de keuken.

  • Frituren is een klus voor volwassenen, het liefst in een frituurpan met thermostaat in plaats van een pan olie op het vuur.

Meer tips over brandveiligheid thuis vind je bij Brandweer Nederland of bij de brandweer in je eigen regio.

Vragen over vetbrand

Waarom mag je geen water op een vetbrand gooien?

Het water zakt onder de hete olie en wordt meteen stoom. Die stoom slingert de brandende olie omhoog en naar buiten als een nevel, die als een vuurbal verbrandt.

Hoe blus je een vetbrand?

Zet het vuur uit en dek de pan af met een metalen deksel, een bakplaat of een blusdeken. Er bestaan ook blussers die speciaal voor brandende olie en vet gemaakt zijn (brandklasse F).

Kun je bloem op een vetbrand gooien?

Nee. Bloem kan zelf branden en zelfs opflakkeren. Gebruik een deksel, een bakplaat of een blusdeken.

Wat moet een kind doen als een pan in brand vliegt?

Weggaan bij het fornuis en een volwassene roepen. Niet aan de pan komen. Komt de kamer vol rook, ga dan naar buiten en blijf buiten.

Moet je een brandende pan naar buiten dragen?

Nee. Als je hem verplaatst, kan brandende olie over je heen of op de vloer spatten. Laat hem op het fornuis staan, afgedekt, met het vuur uit.

Werkt het ook zo bij een brandende frituurpan?

Ja: nooit water. Trek als het veilig kan de stekker eruit, doe het deksel erop of leg er een blusdeken over, en laat hem dicht tot hij is afgekoeld. Gaat het niet uit, ga dan naar buiten en bel 112.

Meer over veiligheid en olie

Zie de steekvlam op het scherm, nooit in de keuken

Bekijk veilig op papier waarom de regel bestaat, en leg daarna een deksel klaar bij het fornuis.

Speel in je browserAlle veiligheidspagina’s