Tavada yağ yanınca ne yapılır? Asla su dökmeyin

Güvenlik

Bir tava yağ alev aldığında

Tavada yanan yağa asla su dökmeyin: su yanan yağın altına çöker, bir anda buhara dönüşür ve yanan yağı yukarı ve dışarı fırlatır. Onun yerine bir yetişkin ocağı kapatır ve tavanın üstüne bir kapak koyar. Çocuklar uzaklaşır ve yardım için seslenir.

Ne yapılır?Ekranda güvenle gör

Yalnızca ekranda
Deney tarifi yok

Elle boyanmış illüstrasyon: ressam kapağı kapalı bir tavanın altındaki ocağı sakince kapatıyor, yanında nemli bir mutfak bezi.

Tava alev alırsa

Çılgın Çizim'de ne görürsünüz ve bu neden oyunda?

Çılgın Çizim (Extreme Drawing) oyununda sıvı yağ, tereyağı ve mum gerçekleri gibi yanar. Yanma noktalarının üstüne ısındıklarında alevi kendi yakıtlarıyla sürdürürler; ıslak kâğıtta, hatta suyun üstünde yüzerken bile. Bir yağ gölü, gerçek bir yağ birikintisi gibi yavaş yavaş yanarak azalır.

Yanan bir gölün üstüne su damlatın: su altına çöker, bir anda buhara dönüşür ve yanan yağı bir alev topu halinde yukarı ve dışarı fırlatır. Damlalar sayfanın başka bir yerine hâlâ yanarak düşer. Oyun hemen, sakin bir dille açıklar: "Yanan yağın üstüne su gelince hemen buhara dönüşür ve yanan yağı yukarı fırlatır! Bir tava alev alırsa bir büyüğü çağır: o, üstüne bir kapak koyup ocağı kapatır. Asla su dökme."

Ekranda ateşi söndüren şey, gerçekte söndüren şeyin aynısıdır: alevlerin üstüne düz serilen ve havayı kesen bir şey. Nemli bir kâğıt havlu ateşi boğar, kuru bir kâğıt havlu ise kendisi de tutuşur.

Neden gösteriyoruz? "Yanan yağa su dökülmez" çoğu insanın bildiği ama pek azının açıklayabildiği bir kuraldır. Gerçek bir yağ yangını çocuklara güvenle gösterilemez; ama gerçek olmayan bir kâğıtta kuralın neden var olduğunu görebilirler. Ne oyunda ne de bu sayfada yangının nasıl çıkarılacağına dair tek bir bilgi yoktur.

Ekranda güvenle gör

Elle boyanmış illüstrasyon: ressam tezgâhın arkasında bir limonu kokluyor; tezgâhta ketçap, hardal, bal, yumurta, sıvı yağ, tereyağı, un, tuz, renkli şeker ve oklava var.

Su neden durumu kötüleştirir?

Su 100 °C'de kaynar, ama sıvı yağ alev almadan önce bundan çok daha fazla ısınabilir; yanan yağ ise daha da sıcaktır. Su yağdan ağırdır, bu yüzden bir avuç su doğrudan tavanın dibine, yanan yağın altına çöker. Orada saniyenin çok küçük bir bölümünde kaynar. Buhara dönüşen su bin kattan çok daha fazla yer kaplar; buhar yukarı doğru fışkırır ve yanan yağı minicik damlacıklardan oluşan bir sprey halinde beraberinde taşır. Böyle dağılan yağ bir anda yanar: tavana ve yakında duran herkese ulaşabilen bir ateş topu.

Kapak tam tersi bir nedenle işe yarar. Ateşin yakıta, ısıya ve oksijene ihtiyacı vardır (yangın üçgeni). Kapak oksijeni keser, ocağı kapatmak daha fazla ısı girmesini durdurur, kapağı üstünde bırakmak da yağa yeniden tutuşamayacağı sıcaklığın altına inecek zamanı verir.

Önlemek söndürmekten kolaydır:

Ateşteki bir tava yağı asla başında kimse olmadan bırakmayın.
Kızartma yaparken çocukları ocaktan uzak tutun, tava saplarını içe çevirin.
Yağı yavaş ısıtın; duman çıkarmaya başlarsa ateşi kısın ya da kapatın.
Tavaya uyan bir kapağı elinizin altında tutun; mutfakta bir yangın battaniyesi bulundurmayı düşünün.
Derin yağda kızartma bir yetişkin işidir; mümkünse termostatlı bir fritözde.

Daha fazla bilgi için bulunduğunuz ilin itfaiyesinin mutfak yangını tavsiyelerine bakın; acil durumda itfaiyeye 112 üzerinden ulaşılır.

Tavada yağ yangını hakkında sorular

Yanan yağa neden su dökülmez?

Su sıcak yağın altına çöker ve anında buhara dönüşür. Buhar yanan yağı sprey halinde yukarı ve dışarı fırlatır, bu da bir ateş topu gibi yanar.

Tavada yanan yağ nasıl söndürülür?

Ocağı kapatıp tavanın üstünü metal bir kapakla, bir fırın tepsisiyle ya da yangın battaniyesiyle örterek. Bazı yangın söndürücüler özellikle yemeklik yağ yangınları için yapılır (F sınıfı).