--- title: "Mentos i cola: dlaczego cola wystrzela w górę" description: "Mentos i cola, eksperyment dla dzieci: dlaczego miętówki wyrzucają colę w górę, jak zrobić to bezpiecznie na dworze i czy brzuch pęknie. Najpierw na ekranie." source_name: "Game Tailors" source_url: "https://extreemtekenen.nl/pl/eksperymenty/mentos-i-cola/" site_home: "https://extreemtekenen.nl/" source_description: "Aplikacja do rysowania, w której papier jest prawdziwy. Bez reklam, bez kont, bez zbierania danych." locale: "pl" legal: - "Game Tailors · Schieweg 15Y-40, 2627 AN Delft (NL)" - "KvK 92437702 · VAT NL866044474B01" - "info@gametailors.com · +31 6 4227 5919" copyright: "© 2026 Game Tailors" published_at: "2026-10-24T00:59:38.498Z" modified_at: "2026-10-24T01:20:46.763Z" --- # Mentos i cola: dlaczego cola wystrzela w górę ## Wrzuć mentosy i uciekaj W coli jest mnóstwo rozpuszczonego dwutlenku węgla. Miętowe cukierki pokrywają malutkie dołki, w których mogą powstawać bańki, więc kiedy mentosy wpadną do butelki, cały ten gaz naraz zamienia się w bańki i wypycha colę fontanną. Nic nowego nie powstaje: to zjawisko fizyczne. [Graj w przeglądarce]()[Zrób to naprawdę](<#for-real>) - Od 5 lat - 10 minut - Tylko na dworze ![Malowana ilustracja: z butelki coli na trawie tryska wysoka fontanna piany, gdy wpadają do niej miętówki, a obok śmieje się malarz w goglach.]() ## W skrócie Wiek 5–10 lat Czas 10 minut i spłukanie wężem Bałagan Duży i lepki: tylko na dworze Dorosły Tak, wrzuca cukierki i pilnuje, żeby wszyscy stali z daleka Potrzebujesz Butelka 2 l coli bez cukru i rolka miętowych cukierków typu mentos \(kilkanaście złotych\) Na ekranie / naprawdę Oba ## Cola i mentosy w Ekstremalnym Rysowaniu W grze Ekstremalne Rysowanie \(Extreme Drawing\) w darmowej zakładce **Eksperymenty** stuknij **Erupcje** i wybierz **Cola i mentosy**, a potem stuknij w kartkę tam, gdzie ma stać butelka. Po krótkiej chwili przez mniej więcej trzy sekundy w górę tryska fontanna coli, coraz słabsza, w miarę jak ucieka gaz, z głośnym syczeniem. Spada z powrotem szerokim kołem lepkich brązowych kropli, które wsiąkają w kartkę i ją plamią. I wtedy zaczyna się zabawa, bo cola zostaje słodka: przychodzą po nią **mrówki**, a znajdują ją **muszki owocówki**. Włóż kartkę do **piekarnika**, a cola zamieni się w karmel. Wszystko, czego wolałbyś nie mieć na podłodze w kuchni. [Graj w przeglądarce]() ![Malowana ilustracja: malarz z goglami na berecie przygląda się butelce, z której wylewa się pasiasta piana; obok sok z czerwonej kapusty w różowej i zielonej szklance i musująca soda oczyszczona.]() ## Gejzer z coli, na dworze **Potrzebujesz** - Butelkę 2 l coli **bez cukru** w temperaturze pokojowej \(dużo mniej się klei niż zwykła\) - Rolkę kredowych miętowych cukierków: klasyką są mentosy, około 5–7 sztuk - Kartkę zwiniętą w rurkę nieco szerszą od cukierków i kawałek tektury - Okulary ochronne - Otwartą przestrzeń na dworze: trawnik albo ścieżkę, z dala od samochodów, okien i ścian - Konewkę albo wąż ogrodowy do sprzątania 1. Znajdź dobre miejscePostaw butelkę prosto na płaskim podłożu na dworze. Wszyscy zakładają okulary. 2. Delikatnie otwórz butelkęOdkręcaj nakrętkę powoli, żeby cola nie wykipiała, i odłóż nakrętkę daleko. 3. Załaduj rurkęPrzytrzymaj tekturę pod papierową rurką jak klapkę i włóż do środka stos cukierków. 4. ZgadnijJak wysoko poleci? Wyżej niż ty? Wyżej niż drzwi? Zaznacz swój typ na płocie albo ścianie. 5. Wrzuć i odsuń sięDorosły trzyma rurkę nad szyjką butelki, wysuwa tekturę, żeby wszystkie cukierki wpadły naraz, i wszyscy robią trzy duże kroki do tyłu. 6. Zmierz i posprzątajPorównaj wysokość ze swoim typem. Potem spłucz lepką plamę wodą, a butelkę wyrzuć do pojemnika na plastik. Bezpieczeństwo Tylko na dworze, w okularach ochronnych, i nigdy nie celuj butelką w nikogo. **Nigdy nie zakręcaj nakrętki** po wrzuceniu cukierków: gaz nie może wtedy uciec, butelka może pęknąć albo nakrętka wystrzelić. Cola plami ubrania, więc załóżcie stare. ## Czy brzuch pęknie, jeśli zjesz mentosa i popijesz colą? Nie. To mit z podwórka. Naraz połykasz dużo mniej niż cała butelka, gaz ma którędy uciec i wychodzi jako bekanie. Przyjemne to jednak nie jest, a szybkie łykanie gazowanych napojów może wywołać ból brzucha, więc to kiepski zakład. Gejzer rób na dworze, w butelce. ### Dla dzieci W coli jest ukryty gaz, który czeka, żeby zrobić bańki. Chropowate cukierki dają bańkom miliony miejsc do startu, wszystkie naraz, więc gaz wystrzela i zabiera colę ze sobą. ## Dlaczego cola wystrzela **Dla dorosłych.** Cola jest gazowana: dwutlenek węgla jest w niej rozpuszczony pod ciśnieniem, więcej, niż może zostać rozpuszczone po otwarciu butelki. Żeby wyjść, gaz potrzebuje miejsc, w których mogą zacząć się tworzyć bańki \(centrów nukleacji\). Gładka butelka ma ich bardzo mało, dlatego otwarta cola wietrzeje powoli. Powierzchnia miętowego cukierka jest pokryta mikroskopijnymi dołkami, z których każdy jest takim centrum, a cukierki szybko toną, więc bańki powstają naraz na całej wysokości butelki. Guma arabska w cukierkach i słodzik w coli bez cukru dodatkowo obniżają napięcie powierzchniowe, co jeszcze ułatwia powstawanie baniek. Pęd gazu wypycha colę w górę i na zewnątrz. Nie powstaje żadna nowa substancja, więc to **zjawisko fizyczne**, a nie reakcja chemiczna: dwutlenek węgla był w coli od początku. ## Zgadnij, a potem spróbuj dalej Do każdej próby potrzebna jest nowa butelka, więc wybierz tę, która najbardziej cię ciekawi. ### Zimna cola czy ciepła? Ciepłe napoje mieszczą mniej gazu. Która fontanna będzie wyższa? ### Bez cukru czy zwykła? Dwie butelki obok siebie. Większości osób wyżej wystrzela cola bez cukru. A u was? ### Jeden cukierek czy siedem? Czy z każdym cukierkiem fontanna jest wyższa, czy w pewnym momencie przestaje rosnąć? ### Coś innego chropowatego? Spróbuj łyżeczki soli albo cukru. Co działa lepiej niż cukierki i dlaczego? ## Mentos i cola w klasie Zapadające w pamięć wejście w temat gazów: pasuje do stanów skupienia \(ciała stałe, ciecze i gazy\) na przyrodzie w klasie 4 i do obserwowania zjawisk w edukacji przyrodniczej w klasach 1–3. To też dobre porównanie z pastą do zębów dla słonia: tam powstaje nowy gaz, tutaj ucieka gaz, który już był. Pokaż erupcję z aplikacji na tablicy interaktywnej, a potem zróbcie jedną butelkę na boisku. [Pomysły dla nauczycieli]() ## Pytania o mentosa i colę Dlaczego cola z mentosem tryska w górę? Chropowata powierzchnia cukierków daje rozpuszczonemu w coli dwutlenkowi węgla miliony miejsc, w których naraz tworzą się bańki. Gaz wychodzi tak szybko i w takiej ilości, że wypycha colę z butelki. Czy mentos i cola to reakcja chemiczna? Nie, to zjawisko fizyczne. Gaz był już rozpuszczony w coli; cukierki tylko pozwalają mu uciec naraz. Nic nowego nie powstaje. Czy cola bez cukru działa lepiej niż zwykła? Zwykle tak: cola bez cukru najczęściej wystrzela wyżej i dużo mniej się klei przy sprzątaniu. Zwykła cola też tryska. Co się stanie, jeśli zjesz mentosa i popijesz colą? Pewnie będziesz dużo bekać i może zaboleć cię brzuch, ale żołądek nie pęknie. To mit. Ile mentosów wrzucić? Pięć do siedmiu cukierków do butelki 2 l daje ładną fontannę. Wrzuć wszystkie naraz przez papierową rurkę, żeby gaz wyszedł razem. ## Więcej do spróbowania ![Malowana ilustracja: z butelki na tacy wylewa się gruby wąż piany w różowe, żółte, niebieskie i białe paski, a zdumiony malarz w goglach odchyla się do tyłu.]() ### [Pasta do zębów dla słonia]() Wąż z piany, który jest prawdziwą reakcją chemiczną i robi się ciepły. ![Malowana ilustracja: malarz dotyka mleka na talerzu patyczkiem higienicznym z płynem do naczyń, a czerwony, niebieski, żółty i zielony barwnik spożywczy wiruje na boki.]() ### [Magiczne mleko]() Też zjawisko fizyczne: kolory uciekają przed kroplą płynu do naczyń. ![Malowana ilustracja: malarz maluje palcami wielki arkusz pełen odcisków dłoni, plam farby, zawijasów pasty do zębów, brokatu i pękniętego jajka.]() ### [Techniki plastyczne]() Malowanie solą i wydrapywanka: chlapanie na ekranie, a potem na papierze. ## Deszcz coli bez lepkiej podłogi Eksperymenty, Erupcje, Cola i mentosy. A potem zobacz, kto przyjdzie po cukier. [Graj w przeglądarce]()[Wszystkie eksperymenty]()